Inleiding Geesteswetenschap

Van wetenschap naar geesteswetenschap

De huidige natuurwetenschappen komen aan de grens van de vooropgestelde objectiviteit. De quantumfysica komt erachter dat een van de variabelen bij een laboratoriumexperiment de waarnemer zelf is. Een dialoog tussen Niels Bohr en Albert Einstein kan dat verduidelijken. Bohr was het oneens met Einstein’s hypothese van de lichtsnelheid, op grond waarvan hij de relativiteitstheorie had gegrond. Hij ging daarbij uit van een experfiment waarbij een kleinste pakketje licht, een lichtquant, wanneer het een keuze kon maken tussen twee openingen waardoor het zou kunnen vallen, het zich dan anders zou gaan gedragen, namelijk zodanig, dat het zou gaan reageren op deze keus. Dit was volgens Einstein onmogelijk, gezien de hypothese van de eenduidigheid van een gebeurtenis. De lichtquant zou ofwel de ene, ofwel de andere kiezen.
Later bleek dat een dergelijke proefopstelling veroorzaakt dat de ene lichtquant zich ging gedragen als interfereerde het met een andere, niet aanwezige lichtquant: een fotografische plaat achter deze dubbele lichtopening toont een interferentie (golf) patroon in plaats van een punt, wat een enkele lichtquant normaliter zou veroorzaken. Wat dus de hypothese van de snelheid van het licht ondermijnt; het licht wist al van die keuze voordat het zich ging verplaatsen. Evenzo kan ons bewustzijn zich verplaatsen naar de plek op aarde waar we ons op richten. Licht en bewustzijn komen nauw overeen, en zijn tijdloos.
Andere wetenschappen, zoals de gedragswetenschappen, trachten ook al verbindingen van ziel en geest met de materie uit, om deze te verbinden met de gangbare manier van wetenschap bedrijven (bijvoorbeeld transpersoonlijke psychologie, morfogenetische gedragsvelden in o.a. Rupert Sheldrake’s theorieën). Met name in de coaching projecten binnen bedrijven en organisaties is de overdrachtelijke kracht van mens tot mens al langer bekend, en worden er methoden uitgewerkt om de innerlijke kwaliteiten van de ziel meer bewust te maken en ook individueel te verbeteren.
Wanneer we het uit het oude Griekenland overgeërfde geestesgoed nader beschouwen en in de huidige bewustzijnsontwikkeling toepassen, zoals de anthroposofie heeft gedaan, dan kunnen we een waarachtige wetenschap die de geest, de ziel en het levenslichaam incorporeert, ontwikkelen. Het wordt dan een geesteswetenschap. Deze werkt met voornamelijk kenmerkende methoden, wat globaal genomen fenomenologie heet (door Goethe aanvankelijk uitgewerkt). Dit kenmerkende is omdat men de ziel erbij in betrekt, en deze is opgebouwd uit objectieve werkingen vanuit de gehele ons omringende kosmos, maar verwerkt deze op een subjectieve wijze. Door zichzelf in de waarnemingen te bezien, kan men echter zichzelf zo leren opvoeden en ook omvormen, dat men de objectieve werkelijkheden er doorheen leert waar te nemen. Dat heet scholing. Voordeel ten opzichte van de gangbare wetenschappelijke methoden is, dat men met het waarnemen en doen zichzelf tegelijk omvormt en sublimeert, waardoor men fijnzinniger innerlijke waarnemingsorganen kan gaan ontwikkelen.
Wanneer men hierbij de meest oorspronkelijke wetenschap betrekt, de sterrenkunde en –wijsheid, dan kan men tot verhelderende inzichten komen omtrent de waarnemingen die men met de normale zintuigen en met behulp van instrumenten als verlengstukken hiervan kan doen. Er komen diepere dimensies bij, welke men ook weer proefondervindelijk kan toetsen. Het is onzin om hierbij aan te nemen dat men dan in een geloof belandt. De enige aanname die men voor zichzelf kan maken, is of men de zin van een verschijnsel wil vinden. Wat men dan vinden kan, zegt evenzeer wat over zichzelf, zijn verhouding tot het verschijnsel, als over het verschijnsel dat men onderzoekt zelf.

Over het onderscheid in geesteswetenschap, objectieve kunst en morele technieken

Om een verbinding te kunnen maken met de werelden van leven, van ziel en van geest, dient men wakkerheid in het gevoel te ontwikkelen waarmee men de ziele-organen kan ontwikkelen en deze kan leren te gebruiken. Met name zijn bepaalde doelgerichte kunstzinnige bezigheden hiertoe geschikt, omdat deze ons kunnen verbinden met de verschijnselen op een fijnzinnige wijze die onverwachte verfijningen van de zintuigen als waarnemingsorganen veroorzaken, en tegelijk mogelijkheden om scheppende vaardigheden te openen. Aangezien de mens en de wereld geschapen zijn vanuit de krachten van het ‘kosmische Woord’ dat staat geschreven in de sterren en planetensferen, baseert de achtergrond voor deze nieuwe onderzoeksimpuls zich op de nieuwe en praktische ‘fenomenologie van de sterren’, welke is ontwikkeld vanuit de methoden en resultaten van de huidige geesteswetenschap, de Anthroposofie en wordt genoemd de astrosofie. Doordat de werkingen van sterren en planeten op kunstzinnige wijze ervaarbaar zijn geworden, waarbij de waarnemer bij de verschijnselen wordt betrokken, zijn er methoden ontwikkeld om de hogere zintuigorganen van de mens die hem de vaardigheden van helder voelen (inspiratie) en helder willen (intuïtie) doen beleven. Deze methoden kunnen worden genoemd astrofonie en astrognomie. Door middel van deze vaardigheden is men in staat om waar te nemen en te doen in de levenskrachten, alsook om waar te nemen op wat voor manier men al paden van levenskrachten in zichzelf heeft geschapen om de levenswerelden in en om zich heen te kunnen waarnemen. De werktuigen die zijn ontwikkeld met en vanuit de muziek en de verbindingen hiervan met de menselijke lichamen (het fysieke, het levenslichaam, de ziel en de geest) helpen de vaardigheden van heldervoelendheid (inspiratie) te ontwikkelen ten aanzien van de verschijnselen die men waar wil nemen. Wanneer men tracht om de gebaren der innerlijke en uiterlijke verschijnselen te begrijpen als zijnde de objectivatie van de wil van de te onderzoeken verschijnselen, kan men leren te ontdekken wat de ontwikkelingskiem is die zich hierin uit drukt, binnen zichzelf en binnen verschijnselen en andere wezens. En zo ontwikkelt men vaardigheden van helder willen, de intuïtie. Zie voor een verdere specificatie ‘Het Jaspis initiatief’, en in het bijzonder het boek ‘Wetenschap Anders’ van N. M. de Jong (Rune boeken), dat geheel gaat over de nieuwe fenomenologie van de sterren en bevat hoe deze inzichten kunnen worden toegepast op ieder gebied van kunst en wetenschap.
Wat betreft het kunstzinnige gebied het volgende: Wanneer men deze inzichten in hun uitwerkingen toepast op mens en wereld, kan men uiteindelijk trachten te komen tot de objectiviteit van de kunstzinnige scheppingen, waarin leven, ziel en geest zichzelf kunnen openbaren. En als een kunstenaar kan men mede-ontwikkelaar worden in de ontwikkeling van wat op aarde wil komen. Door de waarnemingen in wezens en dingen en hun oorspronkelijke kiemen van ontwikkeling, welke voortkomen uit de methoden van astrognomie, kan men nieuwe vormen van techniek ontwikkelen welke het vermogen hebben om het goede uit de dingen tevoorschijn te roepen, daar de vaardigheden hiertoe door de eigen moraliteit, levend in het hart, heen dienen te worden ontwikkeld en toegepast. Dit kan enkel op individuele basis plaats vinden. Deze vormen van techniek kunnen daarom worden aangeduid met de term morele techniek.

Stichting Fjodor streeft naar de verwezenlijking van een vernieuwde school voor geestimpulsen midden in onze samenleving waaruit deze zich kan voeden en worden geïnspireerd. Het zal bestaan uit de volgende drie afdelingen:

I. Geesteswetenschap. Een wetenschap waarin men het denken cultiveert en richt op de werkingen van de geest, waardoor het doortrokken wordt met het imaginatieve bewustzijn. Dit wordt het bewustzijn van de helderziende genoemd. Als basis hiertoe dient de binnen de Rune-werkplaats ontwikkelde astrosofie.

II. Objectieve Kunst. Een wijze van kunst bedrijven dat zoekt naar de uitwerkingen in de mens, in de natuur en het universum in kunstzinnige scheppingen. Dit biedt mogelijkheden om de innerlijke leiding binnen processen te ervaren en toe te passen, en geeft mogelijkheden om inspiratieve vaardigheden te ontwikkelen (helder voelen en helder horen). Het is het bewustzijn van de ingewijde dat men hiermee ontwikkelt. Een basis hiertoe is de astrofonie.

III. Morele techniek. Een techniek die tracht om het goede dat schuilt in ieder verschijnsel en wezen, tot ontwikkeling te brengen. Zodoende kan zo’n techniek helpen bij de ontwikkeling van helder willen, het intuïtieve bewustzijn. Het is het bewustzijn van de magiër dat men hiermee kan ontwikkelen; de scheppende krachten van de mensenzoon. Basis hiertoe zijn de werkmethoden van de astrognomie.

Onder Geesteswetenschap vindt u:

Over Fjodor

Doelstellingen

Onderdelen

Publicaties

--------------------------------------------------------------------------------

Over astrosofie, de nieuwe sterrenwijsheid

Astrosofie bestaat uit drie niveaus;

* Astrosofie als een weg naar imaginatie

* Astrofonie als een middel om inspiratie te ontwikkelen

* Astrognomie als een middel om intuïtie door daden en waarnemingen te ontwikkelen

Aan de basis van dit werk staat de zoektocht naar de werkingen van het Wereldwoord door de levenswereld van vormkrachten heen. Uitgangspunt daarbij, deels ontwikkeld door eigen innerlijke, geestelijke ervaringen en hun toetsing aan de werkelijkheid, is kennis omtrent de mens in al zijn lichamelijkheden en de samenhangen daarmee met de werkingen van de hogere engelwezens op de mens vanuit de sterren en planeten. Dit is vormgegeven in de astrosofie, de nieuwe sterrenwetenschap, en diens verdere uitwerkingen en toepassingen in astrofonie en astrognomie.
Astrosofie is een vorm van sterrenkunde die de vier lichamelijkheden van de mens en hun verankering in de vier natuurlijke rijken van vuur, lucht, water en aarde alsook hun betrekkingen tot de sterrenbeelden en planeten in beschouwing neemt. Uitgangspunt vormen anthroposofische gezichtspunten, die door middel van nieuw ontwikkelde onderzoeksmethoden van de fenomenologie getoetst worden, en zo verrijkt worden met nieuwe onderzoeksresultaten.
Astrofonie is een uitwerking van de sterren- en planeetwerkingen in de mens die zijn te benaderen in klank, muziek en ritme. Er wordt onderzoek gedaan door middel van zang-improvisatie, ook worden onderzoeksresultaten toegepast in composities, die zo mogelijk worden uitgevoerd. Zang opent de ziel voor de waarnemingen van hogere werelden, waarmee men zich al zingende verbindt. Verder is er een muziektheorie uitgewerkt, die samenhangen aangeeft tussen muzikale wetten en de werkingen vanuit planeetsferen en dierenriemtekens, zoals die zich in de menselijke constitutie uitdrukken.
Astrognomie is een verdere uitwerking die de astrosofische en astrofonische uitgangspunten in organische vormgeving door middel van boetseren tracht te benaderen en onderzoeken. Elke door de mens gedane daad, zijn houding, gevoel en gebaar, zijn uitingen van de in hem opgenomen werkingen van sterren en planeten en de wezens die daardoorheen werkzaam zijn. Dit wordt door middel van vormgeving onderzocht, in de mens en in de verschijnselen.
Uitgangspunt voor deze vormen van onderzoek is de fenomenologie van Goethe. Deze bestaat uit vier stappen. Ten eerste de waarneming. Ten tweede het tot een innerlijk ‘oer’beeld laten worden van de idee of ideeën achter het waargenomen verschijnsel door dit helder te doordenken. Ten derde het wegdenken van dit oerbeeld, om het in zijn innerlijke metamorfose als een ontwikkelingsproces waar te kunnen nemen. Ten vierde het ontdekken van de zin in het verschijnsel zoals het zich als wilsmanifestatie voordoet. Met name de twee laatstgenoemde stappen, die van het zoeken van de innerlijke leiding in metamorfoseprocessen en die van de zingeving worden in de astrofonie en astrognomie onderzocht. De astrosofie tracht tot beeldend inzicht te komen van de planeet- en sterrenwerkingen in de verschijnselen (overeenkomstig de tweede stap). Met astrofonie en astrognomie hangen samen de stappen inspiratie en intuïtie (helder voelen en helder willen) als ontwikkelingswerk.
Er wordt binnen dit kader primair vanuit kunstzinnig onderzoek gewerkt, niet direct vanuit de gedachtevorming, hoewel de inzichten vanuit de anthroposofie over de samenhangen tussen mens en kosmos wel als uitgangspunt en onderwerp worden genomen bij het stellen van onderzoeksvragen. De ingang via de gevoelens en kunst hangt samen met de voortschrijdende ontwikkeling, waarbij nu de weg via het hart met de gevoelens direct toegankelijk is geworden. Jaspis geeft cursussen en begeleiding in de genoemde bewustzijnslagen, en noemt onderzoek naar de innerlijke leiding, het leren inleven in de sturende processen, objectieve kunst. Het leren waarnemen van de wilskiem der verschijsnelen, in andere wezens en in zichzelf, en het kunnen helpen ontwikkelen, wordt genoemd morele techniek. Samenzang en boetseren zijn geëigende middelen om een toegang te vinden tot innerlijke leiding en waarnemen van wilskiemen, daar ze de waarnemer direkt met de verschijnselen verbinden en hem deze in en door zijn ziel heen laten beleven. Het voorwerk hiertoe is voornamelijk gedaan door N.M. de Jong.

Astrofonie

Het lot wordt ons tijdens de zwangerschap bij de opbouw van het lichaam in de weefsels ingeweven. Dit gebeurt op basis van klank; de zang van de goden. De planeten brengen de klank van de Dierenriembeelden door henzelf gemetamorfoseerd over op de zich ontwikkelende embryonale mens, die er zo zijn lichaam uit opbouwt als gestolde, verstilde klank. Tijdens de geboorte vindt dit zijn eindpunt; de sterren en planeten drukken hun plaats aan de hemel af in de hersenen, op basis waarvan de geborene zich tot ongeveer het 21e jaar verder ontwikkelt.
De muzikale elementen die we in de muziek kennen, te weten het muzikale motief van een stuk dat zich kleedt in intervallen die horen bij tonen en zijn verbonden met een tonaliteit, het ritme en de maatsoort, zijn afbeelden van de werkingen van onze lichamelijkheden, op volgorde de geest (wilsimpuls als ideekracht; muzikaal motief), de ziel (intervalkleuringen als gevoelsobjectivaties, van tonen binnen een toonaard), het levenslichaam (de ritmische geledingen), en het fysieke lichaam (de maatsoort als afbeeld van de ritmische planeetdans rond de aarde).
Van de geboortehoroscoop als het objectieve afbeeld van deze lotswerkingen die tot in de weefsels zijn verstild, is een compositie te maken waarin elke stand apart en in onderling verband als kwaliteit en deel van het spanningsveld binnen de ziel beleefbaar is te maken in de genoemde toonaard-klankruimte, het muzikaal motief, de maatsoort en de ritmevoet-geleding hiervan. Uitgangspunt daarbij vormt een kunstzinnig geschapen beeld van het innerlijke landschap, waarin elke planeetstand in teken en huis als een afzonderlijke kracht wordt beschreven binnen de aan de natuur ontleende schildering.
De geboortehoroscoop wordt hierbij beschouwd als een afbeeld van de krachten binnen de ziel die het lichaam opbouwen door het leven heen. Hiervan is een kunstzinnig beeld in dichtvorm op te stellen waarvan de inhouden zijn ontleend aan de natuur; als een innerlijk landschap dat een afspiegeling is van die zielekrachten. Elke planeetstand wordt benaderd als een kracht die in dit landschap met andere krachten (aspekterende planeten vertegenwoordigend) in interaktie treedt. De ritmen van de planeten in hun stand komen hierin tot uitdrukking als een benadering van de in de mens voorkomende orgaan- en andere levensritmen, op basis waarvan zijn ziel funktioneert. Zo ontstaat een objectieve benadering van dit krachtenspel, aan de hand waarvan men zich meditatief kan verdiepen in de eigen zieleroerselen als hulp tot zelfkennis.
De onderdelen van de horoscoop kunnen worden gezongen, apart en in samenzang, ondersteund door lier- en eventueel fluitspel, waarbij hun werkingen binnen de ziel kunnen worden ervaren. Dit kan in groepsverband, waarbij de deelnemers elk het muzikale motief van een planeetstand op zich nemen en inlevend improviserend zingen naar degenen die aspekterende planeetstanden vertegenwoordigen.
Voor de deelnemers geeft dit de mogelijkheid om zich in de astrosofische werkelijkheden op muzikaal-beeldende wijze te verdiepen.
Ook kan een horoscoop in klank en ritme worden omgezet in muziekschrift, en voorgespeeld met lier en fluit. Dit geeft handvatten voor zelfonderzoek en scholing, daar men via deze ingeleefde weg de werking van de eigen gevoelsinhouden en wilsimpulsen (welke door de huizen worden aangegeven) kan leren objectiveren.
Deze benadering vanuit aan de natuur ontleende beelden waarborgt voor de betrokkene dat de horoscoop in zijn onderdelen niet op persoonlijke wijze kan worden uitgelegd of toegepast.

STER en KLANK

Iedereen is opgebouwd uit de klanken die werken vanuit de sferen van sterren en planeten. Deze klanken worden tijdens de zwangerschap gezongen, en daaruit vormen we ons wezen. Deze klanken verstillen in ons en worden uiteindelijk herkenbaar in de trekken van onze gestalte. Zij worden in ons lichaam afgedrukt als de letters van het kosmische Woord, die overal in de natuur kunnen worden gevonden in kristallen, planten en dieren, maar die tot een grootse compositie komen in de menselijke gestalte. Dit kan men zich op volgende wijze inlevend voorstellen:

Wanneer men tonen en intervallen tot klinken brengt in een ruimte waarin zich klein en fijn strooisel bevindt (zoals zaagsel, fijn zand), zullen deze zich bewegen naar de plaatsen waar de lucht het minste in beweging is (genaamd de klankknopen). Zo ontstaan geometrische figuren, die een negatieve afdruk vormen van de klanken die de ruimte in trilling hebben gebracht (de zogeheten Chladni figuren). Elke klank, toon, interval schept een specifieke vorm in het fysieke. Op deze wijze kan men zich voorstellen hoe alle aardse vormen zijn ontstaan door organiserende klanken (Let wel: de vormen verschijnen op plaatsen waar de minste klank is).

Elk mens heeft een of meer van deze letters uitgedrukt in de vorm van zijn gebaren, welke hij specifiek representeert. Deze zijn inherent aan zijn eigen wezen, en hangen nauw samen met het persoonlijke lot dat hij op aarde ondergaan moet. Deze vormgebaren, welke de klanken van de letters voortbrengen, vinden we op een objectieve wijze terug in de bewegingen van de planeten naar elkaar en in de vormen en posities van de Dierenriem sterrenbeelden op het moment van de geboorte.
De klanken die voortkomen uit de sferen van de planeten en sterren, genoemd de harmonie der sferen, zijn onhoorbaar voor het huidige bewustzijn van de mens.
Om de harmonie der sferen opnieuw hoorbaar te kunnen maken, is de bovengenoemde vorm van astrofonie ontwikkeld, waarin het samenspel van klanken en ritmen vanuit de kosmos op het moment van de geboorte, als een compilatie van het eraan voorafgaande klank-krachtenspel, wordt weergegeven en nagedaan, en zo goed als mogelijk geïmiteerd. Daarbij wordt ook getracht om de woordklanken (klinkers en consonanten) erbij te betrekken.
Aangezien de wezens in de natuur nog wel deze sferenharmonie horen, met name de landschapsengelen, is het zinvol gebleken om met hen in contact te treden door de sferenklanken van een bepaald moment als ingeleefde stemmingen te zingen op een van hun aangrijpingspunten (zie bij landschapsgenezing). Het maakt deze wezens attent op ons werk, en daardoor willen zij vaker meehelpen.

Astrognomie

Uit ons voort komen impulsen die zijn gekleurd door gevoelens en zich in ons bewustzijn tonen als onze gedachten-inhouden, welke ons in beweging brengen. Een daad wordt veelal eerst overdacht en meer of minder in zijn consequenties overzien; het wordt aan onze idealen getoetst, hoe hoog of laag deze ook kunnen zijn, en hierna trachten we onze gedachteninhoud uit te voeren. Dit gaat altijd met de nodige moeite gepaard wanneer het om een nieuw wilsbesluit gaat, omdat we eerst de juiste innerlijke houding dienen te ontwikkelen, door de weerstanden (innerlijk en in de buitenwereld) heen, en dan de vaardigheden.
De impulsen die die de basis vormen voor onze gedachten en gevoelens, komen verobjectiveerd voor in de vormen van de dieren. Onze idealen komen tot beeld in de bloemvormen; de manier waarop een plant zich ontvouwt, elk op zijn specifieke wijze, geeft ons de mogelijk juiste zielehouding en het te ontwikkelen deugdgebaar aan om de bloem uit de kiem voort te brengen. Planten zijn ons verobjectiveerde geweten.
De wilsimpulsen worden in ons aangelegd in het levenslichaam, vinden hun weerslag in de spieren (de eiwitten hierin), en worden door de organen gestuurd en zo nodig naar het bewustzijn in het hoofd gestuwd, waarbij zij veelal eerst door het gevoel, aangrijpend aan het hart, heen komen en ons zich van hen bewust maken. De horoscoop maakt het mogelijk om deze wilsimpulsen in het levenslichaam en door de organen heen bewust te worden; de astrofonie kan deze in klank en ritme tot leven brengen op basus van de in klank omgezette sterren- en planeetwerkingen. Wanneer we ons van de gevoelens en wilsimpulsen bewust willen worden, kunnen we deze trachten uit te boetseren in gebarende beeldjes in klei. We objectiveren dan wat er in onze wil leeft en kunnen dit ons meer bewust maken een volgende keer. Uitboetseren leidt dus tot dieper zelfinzicht, en geeft handvatten om in de wil waar te nemen. Dit kan m.b.v. het ritmische gedicht, of met de in klank en ritme omgezette horoscoop.
De idealen die vanuit de sterrenbeelden komen, kan men ook specifiek onderzoeken wanneer men deze in klank en ritme omzet, waarna men de erin voorkomende wilsgebaren tracht uit te boetseren. Hierna kan men trachten na te gaan welke deugden men dient te ontwikkelen om die idealen uit te werken; dat kan ook in kleibeeldjes. Op deze wijze doet men aan het eigen levenslichaam voor welke vormgebaren het moet maken om specifieke hogere gaven, welke sluimeren op de lotusbloemen, te kunnen ontwikkelen.
Dit zijn directe scholingsmethoden, welke het beste kunnen worden gedaan onder begeleiding van een ervaren docent.
Het open atelier in Warnsveld/Zutphen is daar een mogelijke plek voor.

De achtergronden van deze vormen van sterrenkunde zijn verwerkt in verschillende boeken; zie onder publicaties.
Zie voor cursussen Jaspis en de Agenda.

Terug naar Home page

Over Fjodor

Doelstellingen

Onderdelen

Publicaties

Mensen

Actueel

Scholing en inwijding

Projecten

Contact

Steun